Ο Κώστας Παπακωνσταντίνου και η Άρτεμις Γρύμπλα, μετά τις πολύ επιτυχημένες παραστάσεις  «Γάμος» του Μάριου Ποντίκα (σκ. Κώστας Παπακωνσταντίνου) και «Οι κάτω απ’ τα αστέρια» (σκ. Άρτεμις Γρύμπλα)  συνσκηνοθετούν την τραγωδία «Ηρακλείδαι» του Ευριπίδη, που παρουσιάζεται στο Θέατρο Olvio. Η ομάδα «Ξανθίας» στρέφεται για πρώτη φορά σε ένα κείμενο της αρχαίας ελληνικής γραμματείας. Επιλέγει την κατεξοχήν πολιτική τραγωδία του Ευριπίδη, που παίζεται σπάνια και είναι σχετικά άγνωστο στο ευρύ κοινό. Φιλοδοξεί να φωτίσει τον αντιπολεμικό χαρακτήρα του έργου και το πεδίο όπου συγκρούονται οι  αρχές  της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της δικαιοσύνης, με αυτές της ιδιοτέλειας, της βίας και του συμφέροντος του ισχυρού.

Η Άρτεμις Γρύμπλα, αφορμώμενη από την εν λόγω ευριπίδεια τραγωδία, γράφει στο Artic.gr για τη «διδακτική»λειτουργία της τραγωδίας, τον ετεροπροσδιορισμό και την αναμέτρηση με την κληρονομιά των γονιών μας τότε και σήμερα.

Η Άρτεμις Γρύμπλα για την παράσταση «Ηρακλείδαι»

«έναν μόνο στους πολλούς ίσως θενά ᾽βρεις

που να μην είν᾽ χειρότερος απ᾽ τον γονιό του!»

στίχοι 327-328 μτφ Κ. Βάρναλη  – Ηρακλείδαι του Ευριπίδη

Τα παιδιά του Ηρακλή καταφεύγουν στην Αθήνα ζητώντας άσυλο. Υμνούν τους Αθηναίους για την αίσθηση του δικαίου που τους χαρακτηρίζει, για την γενναιοδωρία τους, την ανδρεία τους, και την αφοσίωση τους στους θεσμούς της πόλης. Η Αθήνα τους συντρέχει. Είναι φιλεύσπλαχνη και δίκαιη όπως λένε. Κάνει για χάρη του πόλεμο με το Άργος, και τον κερδίζει. Οι Ηρακλείδες έχουν σωθεί.

Ηρακλείδαι - Θέατρο Olvio
«Ηρακλείδαι» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία: Κ. Παπακωνσταντίνου, Ά. Γρύμπλα στο Θέατρο Olvio

Ξετυλίγοντας το κουβάρι της ιστορίας των Ηρακλειδών, κι ενώ διαβάζαμε και αναλύαμε για τον πόλεμο, την εξουσία, την ειρήνη, την μοίρα και το μεταβλητό αίσθημα του διακαίου, δυο φράσεις συγγενικές μού καρφώθηκαν στο μυαλό (και στην καρδιά, εδώ που τα λέμε). Ο Ιόλαος, προστάτης των παιδιών μετά τον θάνατο του Ηρακλή, καθώς ευχαριστεί τον Δημοφώντα για την απόφασή του να τους συντρέξει στο τέλος του πρώτου επεισοδίου προκειμένου να επαινέσει του λέει ότι είναι άξιος γιος του πατέρα του, του Θησέα.

Άρτεμις Γρύμπλα: – Η τραγωδία, τοποθετεί σε τόπους και χρόνους μακρινούς, ήρωες μυθικούς που κάνουν όσα ο κοινός θνητός δεν μπορεί καν να ονειρευτεί, επιτρέποντας στην απόσταση αυτή να λειτουργήσει ως παράδειγμα προς μίμηση ή αποφυγή.

Η Μακάρια αργότερα, καθώς αποφασίζει πως θα θυσιαστεί προκειμένου να συνοδεύσει καλοτυχία τους Αθηναίους στον πόλεμο με τους Αργήτες, επιμένει πως πρέπει να φανεί άξια κόρη του πατέρα της και να μην δεχτεί  έναν ατιμωτικό θάνατο. Άξιου πατέρα, άξια κόρη, της οποίας το όνομα όμως, παρά την ηρωϊκή της πράξη, παραλείπεται στο πρωτότυπο κείμενο. Είναι απλώς μια «πολύπαθη παρθένα», της οποίας η μοίρα εκπληρώνεται αφού θυσιάζεται για να σωθούν τ’αδέρφια της και η πόλη.

Απόγονοι και οι δύο, πατεράδων που ήταν ήρωες μυθικοί, με γνωρίσματα και χαρακτηριστικά θεών, καλούνται ασταμάτητα να φανούν αντάξιοί τους, καθώς κληρονομούν όχι μόνο την περιουσία και το αξίωμά τους (αν υπάρχει) αλλά και τις φιλίες, τα χρέη και τους εχθρούς τους. Ετεροπροσδιορίζονται και οι πράξεις τους φωτίζονται μόνο μέσα από το πρίσμα της ακολουθίας της κληρονομίας του ηρωισμού. Είναι παιδιά των πατεράδων τους και παρόλο που την κληρονομιά αυτή δεν την συνοδεύει κάποια οικογενειακή τραγωδία όπως αυτή που έρχεται με το βάρος της κληρονομιάς του Οιδίποδα, καλούνται να φανούν αντάξιοι πατεράδων μυθικών- για τις μανούλες τους βεβαίως, ούτε λόγος. Η τραγωδία, τοποθετεί σε τόπους και χρόνους μακρινούς, ήρωες μυθικούς που κάνουν όσα ο κοινός θνητός δεν μπορεί καν να ονειρευτεί, επιτρέποντας στην απόσταση αυτή να λειτουργήσει ως παράδειγμα προς μίμηση ή αποφυγή.

Ηρακλείδαι
Ηρακλείδαι – Η ομάδα «Ξανθίας» στρέφεται για πρώτη φορά σε ένα κείμενο της αρχαίας ελληνικής γραμματείας.

Αυτό το κομμάτι των θεμάτων των Ηρακλειδών με συναρπάζει. Γραμμένη τόσους αιώνες πριν (το 430 π.Χ.) η τραγωδία μέσα σε δύο φράσεις χτυπά ένα καμπανάκι, το οποίο απασχολεί χρόνια αργότερα την ψυχανάλυση και στέλνει σε ντιβάνια και καναπέδες χιλιάδες ανθρώπους που ψάχνουν να ξεφύγουν απ’ τον ετεροπροσδιορισμό. Η αναμέτρηση με την κληρονομιά των γονέων που δεν δυστύχησαν, αλλά διέπρεψαν, διαχρονική και ανθρώπινη πληγή, είναι θέμα και για πολλές μεταγενέστερες ιστορίες.

Άρτεμις Γρύμπλα: – Η αναμέτρηση με την κληρονομιά των γονέων που δεν δυστύχησαν, αλλά διέπρεψαν, διαχρονική και ανθρώπινη πληγή, είναι θέμα και για πολλές μεταγενέστερες ιστορίες.

Ποιοι είμαστε, αν όχι οι άξιοι ή οι ανάξιοι απόγονοι των γονιών μας; Νιώθουμε καλά μόνο όταν εκπληρώνουμε τις προσδοκίες τους, κι αν ναι, πώς οι προσδοκίες αυτές μπορούν να μένουν σταθερές σε έναν συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο;

Αναρωτιέμαι αν η δική μου γενιά σήμερα «χρωστάει» στην προηγούμενη. Διέπρεψε αυτή η γενιά χτίζοντας έναν κόσμο που τώρα καταρρέει;

Μήπως η προηγούμενη της χρωστάει; Σε έναν πλανήτη που καταστρέφεται, σε μία οικονομία που καταρρέει ξανά και ξανά, σε μία πατριαρχική κοινωνία που σκοτώνει ό,τι διαφορετικό ή ευάλωτο, ανθίζουν φωνές που φωνάζουν ποτέ ξανά, καμία μόνη και ως εδώ. Μήπως οι «γονείς» τώρα πρέπει να φανούν άξιοι των παιδιών τους, και να σταθούν δίπλα τους, όσο εκείνα, (κι ας μοιάζει ή είναι μάταιο) προσπαθούν ν’ αλλάξουν τον κόσμο;

Trailer

Ηρακλείδαι, Σκηνοθεσία: Κώστας Παπακωνσταντίνου, Άρτεμις Γρύμπλα | Πληροφορίες παράστασης

Διαβάστε περισσότερα θεατρικά άρθρα εδώ

Πηγή