Η «Τελευταία Μονομαχία» ξεκινά και ο Ρίντλει Σκοτ μας «καλωσορίζει» χωρίς περιστροφές στο λασπωμένο, γκρίζο και βίαιο κόσμο του Μεσαίωνα. Ο Ζαν Ντε Καρούζ (Ματ Ντέιμον) και ο Ζακ Λε Γκρι (Άνταμ Νράιβερ) καβάλα στα άλογα τους παίρνουν φόρα για να μονομαχήσουν και ο Ρίντλει Σκοτ λίγο πριν τη σφοδρή τους σύγκρουση κόβει το πλάνο για να παραθέσει την πρώτη από τις τρεις που θα ακολουθήσουν εκδοχή της αλήθειας.

Δομημένο σύμφωνα με την «κατά Ρασομόν» αφήγηση και με ένα ύφος «κλασσικίζων» και παλιακό, αλλά απολύτως στιβαρό, υποβλητικό και (τελικά) λιτό και ουσιαστικό, ο Ρίντλει Σκοτ παραδίδει την καλύτερη ταινία που έχει γυρίσει εδώ και πολλά χρόνια, αποδεικνύοντας ή μάλλον υπενθυμίζοντας ότι είναι ένας από τους ελάχιστους δημιουργούς στη σύγχρονη ιστορία του σινεμά που μπορεί να συνδυάζει στο έργο του το mainstream, επικό στοιχείο, με τη σινεφίλ ματιά, το κοινωνικό σχόλιο και τον «καλλιτεχνικό» πειραματισμό, που διακριτικά κρύβεται στις πιο καθοριστικές γωνίες αυτού εδώ του φιλμ.

Η πλοκή της ταινίας

Βρισκόμαστε στη Γαλλία του 14ου αιώνα. Ο Ζαν Ντε Καρούζ (Ντέιμον), ένας μπρουτάλ, αλλά φιλότιμος και πιστός στρατιώτης, καλεί σε μονομαχία – μια μονομαχία της οποίας ο νικητής «ελέω θεού» σημαίνει ότι λέει την αλήθεια – τον φιλόδοξο, γυναικά Ζακ Λε Γκρι. Επίδικο; Το αν ο δεύτερος βίασε ή όχι τη γυναίκα του πρώτου.

Η Τελευταία Μονομαχία
Ο Ματ Ντέιμον έτοιμος για την τελευταία μονομαχία
Οι τρεις εκδοχές της αλήθειας

Θα ακολουθήσουν τρεις εκδοχές της αλήθειας. Κάθε μία γραμμένη από διαφορετικό σεναριογράφο. Η εκδοχή του Ντε Καρούζ (γραμμένη από τον Ντέιμον), του Λε Γκρι (από τον Μπεν Άφλεκ) και η «αλήθεια» της «γυναίκας» (από τη Νικόλ Χολοφσένερ) – η τελευταία εκδοχή των γεγονότων που διακριτικά, αλλά και με αρκετή σαφήνεια, υιοθετείται ως η πιο κοντινή στην πραγματικότητα. Μέχρι, όμως, να φτάσουμε εκεί το σενάριο της «Τελευταίας Μονομαχίας» «παίζει» με τις διαθέσεις και τις προσεγγίσεις μας πάνω στο «ποιανου το μέρος παίρνουμε».

Ευφυώς ο Σκοτ παρουσιάζει πρώτη την εκδοχή του «ατιμασμένου συζύγου» Ντε Καρούζ. Ο ήρωας του Ματ Ντέιμον είναι μια κλασσική βάρβαρη μεσαιωνική φιγούρα, που όμως κατορθώνει να κερδίσει τη συμπάθεια μας και να γίνει το πρώτο μας «βλέμμα» στην ιστορία. Βίαιος και μονοκόμματος, αλλά έμπιστος, αξιοπρεπής και ειλικρινής ο Ντε Καρούζ «αφηγείται» τη δική του πλευρά «επηρεάζοντας» την κρίση και τη δική μας οπτική.

Στη δεύτερη εκδοχή, αυτή του Λε Γκρι, τα γεγονότα που έχουμε δει στο πρώτο 1/3 της ταινίας δεν ανατρέπονται, αλλά χρωματίζονται με μια άλλη προσέγγιση. Το «βλέμμα» της ταινίας ταυτίζεται με το «βλέμμα» του φερόμενου θύτη και η «καταγραφή» του Σκοτ μας γεννά αμφιβολίες και ερωτηματικά.

Η Τελευταία Μονομαχία
Το γυναικείο βλέμμα
Το γυναικείο βλέμμα

Αμφιβολίες και ερωτηματικά που δεν θα απαντήσει, αλλά θα «γκρεμίσει» η τελευταία εκδοχή της αλήθειας από την Μαργκερίτ ντε Καρούζ (Τζούντι Κόμερ) – τη γυναίκα που (κι όμως) στην «ανδρική» ιστορία μιας μονομαχίας, κλέβει τον πρωταγωνιστικό ρόλο.

Σε αυτή την 3η εκδοχή εντοπίζεται και η πιο μεγάλη δύναμη της ταινίας. Στην εκδοχή όπου ο Σκοτ αποδομεί την «αρρενωπή» στόφα της ταινίας του, «υποβιβάζει» το βλέμμα των δύο ανδρών ηρώων και δίνει στην «Τελευταία Μονομαχία» μια εντελώς απροσδόκητη διάσταση. Η «βεντέτα» των δύο μονομάχων, γίνεται απλώς το ντεκόρ. Η ουσία βρίσκεται στη «σιωπηλή», αλλά ηλεκτρισμένη μαρτυρία του προσώπου για το οποίο «έγιναν όλα αυτά», αλλά ουδέποτε μέχρι τώρα έχει ακουστεί.

Στην τελευταία εκδοχή της αλήθειας τα γεγονότα δεν αλλάζουν. Αυτό που αλλάζει είναι η οπτική, η απόχρωση τους, ο «καθρέφτης» τον οποίο εμείς παρατηρούμε για να δούμε την ίδια ακριβώς ιστορία που αφηγήθηκαν πιο πριν οι δύο άνδρες.

Μια #MeToo ιστορία του Μεσαίωνα;

Αποφεύγοντας τον εύκολο καταγγελτικό λόγο και την πολιτικά ορθή ασφάλεια – που έτσι κι αλλιώς θα έμοιαζε παράταιρη σε μια ταινία για τον Μεσαίωνα – ο Σκοτ μετατρέπει την «Τελευταία Μονομαχία» σε ένα σαρκαστικό σχόλιο γύρω από την ανδρική ματαιοδοξία και τη βεβαιότητα ότι όλα πάντα θα περιστρέφονται γύρω από το ερώτημα: «ποιος την έχει μεγαλύτερη».

Κάπως έτσι, η καταπληκτική σκηνή της «τελευταίας μονομαχίας» (που σε έναν «Μονομάχο» θα ήταν η πιο σημαντική), στην προκειμένη περίπτωση μοιάζει τόσο μα τόσο σαρκαστική. Ο Ντε Καρούζ και ο Λε Γκρι κατασπαράζονται σαν αγρίμια για την «θεϊκή» δικαίωση. Το γυναικείο, όμως, βλέμμα είναι αυτό που συμπυκνώνει την αλήθεια.

Και η «Τελευταία Μονομαχία» είναι μια ταινία που ανυψώνει τη δύναμη του κινηματογράφου να «παίζει» με την πολυπλοκότητα της έννοιας της αλήθειας, χωρίς όμως να ξεχνά να πάρει θέση την πιο κρίσιμη στιγμή.

Πληροφορίες της ταινίας

  • Η Τελευταία Μονομαχία (The Last Duel)
  • Σκηνοθεσία: Ρίντλει Σκοτ
  • Σενάριο: Ματ Ντέιμον, Μπεν Άφλεκ, Νικολ Χολοφσένερ
  • Πρωταγωνιστούν: Ματ Ντέιμον, Άνταμ Ντράιβερ, Τζούντι Κόμερ, Μπεν Άφλεκ
  • Μουσική: Χάρι Γκρέγκσον-Ουίλιαμς
  • Φωτογραφία: Ντάριους Βόλσκι
  • Μοντάζ: Κλερ Σίμπσον
  • Διάρκεια: 152 λεπτά.

Πηγή