Το Μικρό Θέατρο της Επιδαύρου υποδέχθηκε το πρώτο έργο του Κύκλου Contemporary Ancients: «Το σπίτι με τα φίδια» του Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη. Η ιστορία αυτή βασίζεται στο δραματικό έργο «Τραχίνιες» του Σοφοκλή.

Το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου 2021 πραγματοποιεί ένα νέο καλλιτεχνικό εγχείρημα. Αναθέτει σε πρωτοποριακούς συγγραφείς να γράψουν ένα σύγχρονο θεατρικό έργο, τροφοδοτούμενο από την αρχαία ελληνική δραματουργία. Η Μήδεια, οι Βάκχες και ο Ιππόλυτος του Ευριπίδη είναι τα αμέσως επόμενα αρχαία δράματα που αναμένεται να παρουσιαστούν με την νέα οπτική του μύθου.

Η Αλεξία Καλτσίκη στον ρόλο της Διάνας. Φωτογραφία: Πηνελόπη Γερασίμου
Η Αλεξία Καλτσίκη στον ρόλο της Διάνας ή Διηάνειρας γυναίκα του Ηρακλή. Φωτογραφία: Πηνελόπη Γερασίμου

Η εξαιρετικά ανατρεπτική δυναμική του κειμένου, στο σύγχρονο έργο «Το σπίτι με τα φίδια» καθώς και οι αξιοθαύμαστες ερμηνείες των ηθοποιών, σε συνδυασμό με την ιδιαίτερη ρεαλιστική σκηνοθεσία της Ελένης Σκότη, προέβαλαν ένα νέο πεδίο αναστοχασμού πάνω στη σχέση των μύθων με τη σύγχρονη ταυτότητα. Παράλληλα, όλοι οι συντελεστές της παράστασης φώτισαν επιτυχώς όλους τους «κανόνες» της σοφόκλειας φιλοσοφίας.

Με το βλέμμα στραμμένο προς το μέλλον

«Το σπίτι με τα φίδια» του Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη και οι «Τραχίνιες» του Σοφοκλή, είναι έργα τα οποία συμβαδίζουν στα ίδια αδιέξοδα και τις ίδιες μεταπτώσεις. Οι ήρωές τους πέφτουν σε πλαστές αντιφάσεις (γνώση – άγνοια) μπροστά στο θεϊκό σχέδιο της ζωής.

Αντίστοιχα και ο τραγικός ποιητής Σοφοκλής (496-406 π.Χ.) στις τραγωδίες του, δημιουργούσε αντιθέσεις: Όπου θάνατος και ζωή, όπου ένοχος και αθώος, όπου γνώση και άγνοια, αντίρροπες δυνάμεις να φανερώνουν την καθαρόαιμη «αίσθηση» του τραγικού.

Ο Σοφοκλής στο υπαρξιακό έργο «Τραχίνιες», τοποθετεί ένα μικροσκόπιο και εξετάζει το σημαντικότερο κύτταρο της κοινωνίας, «την οικογενειακή ένωση». Ο τραγικός Ποιητής δεν κάνει εκπτώσεις στις αξίες του ζεύγους, αφού τοποθετεί σε ψηλό βάθρο τις έννοιες του σεβασμού, της ευθύνης και της αγάπης.

Το σπίτι με τα φίδια
Η Ηρώ Πεκτέση (Ιόλη) και η Μάρω Παπαδοπούλου (Νάγια)

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι την ίδια χρονιά που διδάσκονταν οι Τραχίνιες του Σοφοκλή, ο Ευριπίδης στο έργο «Άλκηστις» πραγματεύεται το επίμαχο θέμα της συζυγικής αγάπης. Πιο συγκεκριμένα, αναφέρεται στην γυναίκα η οποία προσπαθεί να σώσει τον γάμο της με κόστος την ίδια της τη ζωή.

Η Δηιάνειρα στην προσπάθειά της να κρατήσει τον σύζυγο κοντά της, προκαλεί άθελά της, τον μαρτυρικό θάνατο του μεγαλύτερου ήρωα του ελληνισμού.

Στις Τραχίνιες κεντρικός ήρωας είναι η Δηιάνειρα, σύζυγος του Ηρακλή, η οποία ζει σαν σκιά δεχόμενη τις απιστίες και τους εγωισμούς του ανδρός της.

Το σπίτι με τα φίδια του Βαγγέλη Καραγιαννίδη

Η δράση του έργου λαμβάνει χώρα στα τέλη της δεκαετίας του ’70, στον κήπο μιας έπαυλης έξω από την Τραχίνια. Η Διάνα (Αλεξία Καλτσίκη) ανήκει σε μια αστική οικογένεια με ρόλο επιφανούς συζύγου του εργοστασιάρχη Ηρακλή. Η ίδια δεν ανέχεται την αποθράσυνση του άπιστου ανδρός της, ο οποίος φιλοξενεί στην έπαυλή τους την ερωμένη του, Ιόλη (Ηρώ Πεκτέση).

Η Νάγια (Μάρω Παπαδοπούλου) στο ρόλο της οικονόμου στο συμβολικό όνομα «Φίδι», δίνει ένα «ερωτικό φίλτρο» στην Διάνα για να την ερωτευθεί ξανά ο άπιστος σύζυγός της, Ηρακλής.

Το σπιτι με τα φίδια
Η Ελένη Σκότη σκηνοθέτησε την παράσταση: Το σπίτι με τα φίδια στο Μικρό θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου.

Δύο ηλικιωμένες Τραχίνιες (Αριέττα Μουτούση και Ράνια Οικονομίδου) βρίσκονται στον ρόλο του χορού. Οι ερμηνεύτριες δεν είναι ορατές για όλους αλλά μόνο για την Διάνα. Οι Τραχίνιες συνομιλούν και συμβουλεύουν την Διάνα. Η ίδια φανερά ενοχλημένη από την δυσμενή κατάσταση, στέλνει τον γιό τους Ύλλο (Μιχαήλ Ταμπακάκης) να βρει τον πατέρα του, Ηρακλή και να του δώσει το ερωτικό φίλτρο, το οποίο θα έχει καταστροφικές συνέπειες.

Επί σκηνής…

Το σύγχρονο έργο «Το σπίτι με τα φίδια», λειτούργησε διεισδυτικά και αλληλένδετα με το δραματικό έργο Τραχίνιες. Η προσεγμένη και εξαιρετική μεταφορά του Βαγγέλη Καραγιαννίδη «κράτησε» έως τέλους το αμείωτο ενδιαφέρον του κοινού, το οποίο αναδείκνυε επί της ουσίας τη σύγχρονη αλήθεια του μύθου. Το νεοελληνικό κείμενο «Το σπίτι με τα φίδια» είχε ροή, καθαρούς διαλόγους, ανατρεπτική πλοκή, έξυπνη συνοχή και αλληλουχία.

Ο συγγραφέας με την εξαιρετική μεταφορά του βοήθησε τους ηθοποιούς να εκμαιεύσουν με ορθή παραστατικότητα, αμεσότητα και ζωηρότητα τις υποκριτικές τους δυνατότητες, όπως άλλωστε απαιτούσε το αρχικό κείμενο. Επιπλέον, με δραματικότητα και ένταση υποκίνησε τους θεατές να δώσουν απαντήσεις στα ρητορικά ερωτήματα που θέτει η παράσταση. Τελικά υπάρχει πλήρης έλεγχος των επιλογών μας; Το πάθος είναι σωστός σύμβουλος;

Η σκηνοθέτης Ελένη Σκότη τόνισε ευρηματικά τα δύο επίπεδα του έργου, το θεϊκό και το ανθρώπινο στοιχείο. Συγκεκριμένα, μετέφερε τα απόκοσμα στοιχεία με βαρύνουσες σιωπές και αργές κινήσεις των υποδειγματικών ηθοποιών Αριέττα Μουτούση και Ράνια Οικονομίδου. Η μεταφυσική, θεϊκή διάσταση του αρχαίου δράματος ισορρόπησε με την σύγχρονη υλική ανθρώπινη πλευρά που απαιτούσε η ιστορία.

Πώς οι διαπροσωπικές σχέσεις κατέρρεαν μπροστά στο ανθρώπινο πάθος;

Οι οντότητες αυτές, η Αριέττα Μουτούση και Ράνια Οικονομίδου με την φυσική τους παρουσία έδιναν το δικό τους στίγμα στον χωρόχρονο. Σε πραγματικό χρόνο, άλλοτε συνομιλούσαν με την Διάνα και άλλοτε χάνονταν στη δίνη της αιωνιότητας, με αργές κινήσεις και με τετραγωνισμένη στάση σώματος. Συνεπώς, οι Τραχίνιες αποτελούν σπουδαίο εύρημα ως φαντάσματα στην αστική αυλή της Διάνας. Η τεχνική αυτή προσέδιδε εύστοχα σουρεαλιστικά και κωμικοτραγικά στοιχεία με ευφάνταστο τρόπο. Τραγικό στοιχείο αποτελεί η επαναλαμβανόμενη ατάκα τους «Μην χολοσκάς» καθώς προσπαθούσαν να περάσουν το μήνυμα πως τίποτα δεν είναι προβλέψιμο.

Το σπίτι με τα φίδια
Το σπίτι με τα φίδια, ένα νεολληνικό έργο του Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη.
(Φωτ. Ευγενία Σάλτα για το Artic.gr)

Η ρεαλιστική σκηνοθετική ματιά της Ελένης Σκότη, φώτιζε ανελλιπώς τα σουρεαλιστικά τραγικά σύμβολα (φίδι, λάστιχα, καλώδιο, τηλέφωνο, κ.α ) μέσα από μια κωμική πλευρά του φόβου και της γνώσης.

Η Ελένη Σκότη χτίζει μια παράσταση με καθηλωτικές ερμηνείες

Η Αλεξία Καλτσίκη ήταν η καλύτερη επιλογή στον πρωταγωνιστικό ρόλο της Διάνας. Η ηθοποιός αποκωδικοποιεί με χειρουργική ακρίβεια τον ανθρώπινο ψυχισμό της γυναίκας που την ζώνουν τα φίδια της ζήλειας. Η ίδια ερμηνεύει κλιμακωτά ως γυναίκα παράφρων, ερωτευμένη, παθιασμένη, βυθισμένη σε αδυναμίες που κρύβει ο ρόλος της. Δραματουργικά προσπαθεί να κατανοήσει πλήρως τον κόσμο στον οποίο ζει και συνυπάρχει με τους ανθρώπους που την περιτριγυρίζουν. Δυνατή στιγμή ερμηνευτικά ήταν ο διάλογος ανάμεσα σε εκείνη και τον γιο της, Ύλλο (Μιχαήλ Ταμπακάκης) την ώρα που την κατηγορεί για τον θάνατο του Ηρακλή.

Το σπίτι με τα φίδια
Ο Μιχαήλ Ταμπάκης στον ρόλο του Ύλλου.

Η Αλεξία Καλτσίκη «φέρει» τεράστια τεχνική στο αρχαίο δράμα. Το θεατρόφιλο κοινό δεν ξεχνά όταν στην «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή το 2018 με την ίδια στον ομώνυμο ρόλο ανατρίχιαζε με την ερμηνεία της.

Η ρεαλιστική σκηνοθετική ματιά της Ελένης Σκότη, φώτιζε ανελλιπώς τα σουρεαλιστικά τραγικά σύμβολα (φίδι, λάστιχα, καλώδιο, τηλέφωνο, κ.α ) μέσα από μια κωμική πλευρά του φόβου και της γνώσης.

Η ηθοποιός Μάρω Παπαδοπούλου στον ρόλο της Νάγιας παρουσιάζεται ως χθόνιος χαρακτήρας. Είναι μια γυναίκα βαριά και αυστηρή γύρω στα πενήντα τρία. Δραματουργικά, η Νάγια (φίδι) κρύβεται πίσω από τη δύναμη του χρόνου, έτσι το παρελθόν δίνει καινούργιο νόημα στο παρόν. Η ερμηνεία της Μάρως Παπαδοπούλου πείθει και ξεγελά λειτουργώντας όπως κάθε διαβολική οντότητα. Ερμηνευτικά είναι συγκροτημένη φιγούρα και συντελεί στην ισορροπία του έργου. Δυνατή στιγμή του ρόλου της ήταν το κινησιολογικό σημείο παραγωγής «ερωτικού φίλτρου». Η ηθοποιός σχημάτιζε στο πρόσωπό της άλλοτε ένα αχνό χαμόγελο, κι άλλοτε μια έκφραση πόνου ή οργής και ψιθύριζε λέξεις που δεν ακούγονταν.

Ο Μιχάλης Ταμπακάκης κερδίζει τις εντυπώσεις με τις ερμηνευτικές του ικανότητες στο ρόλο του Ύλλου. Η σκηνική του παρουσία ανταποκρίνεται επιτυχώς στις προσδοκίες του ρόλου. Ο ηθοποιός ενσαρκώνει το δίπτυχο των αντίθετων ροπών που απαιτεί ο χαρακτήρας του. Στην αρχή παρουσιάζεται ως νέος, κορδωμένος, πλούσιος που ζει ελεύθερα και ανεξέλεγκτα στο πάθος ενός κρυφού έρωτα. Στη συνέχεια, ο τραγικός ρόλος του κλιμακώνεται με την κορύφωση της ψυχικής του αναστάτωσης όταν εν αγνοία του γίνεται πατροκτόνος. Το αποτέλεσμα είναι να γυρίσει στο σπίτι του σκεβρωμένος κινησιολογικά και σοκαρισμένος ψυχή και σώματι υποκριτικά. Ο Μιχάλης Ταμπακάκης παρόλη την τραγικότητα που κρύβει ο χαρακτήρας του, συνεπήρε με τον εσωτερικό του ρυθμό.

Ο Μιχάλης Ταμπακάκης παρόλη την τραγικότητα που κρύβει ο χαρακτήρας του, συνεπήρε με τον εσωτερικό του ρυθμό.

Η ηθοποιός Ηρώ Πεκτέση ερμηνεύει με καθαρότητα την νεαρή Ιόλη. Η ίδια εξυμνεί αριστουργηματικά το πασιφανές: «Η νιότη αποτελεί την πιο όμορφη ηλικία του ανθρώπου». Με την δροσερή της παρουσία, απαλλαγμένη από ευθύνες, η Ηρώ Πεκτέση απειλεί ευθαρσώς την Διάνα στον ρόλο της συζύγου. Η Ιόλη παγιδεύεται στον ερωτικό ενθουσιασμό της με τον Ηρακλή και χτίζει ονειρικές καταστάσεις που μπορούν να αποβούν ιδανικές ή καταστροφικές. Δυνατή στιγμή ερμηνευτικά ήταν στο τέλος, όταν την κυριεύει η ανασφάλεια και ο φόβος και ζητά από τον Ύλλο να μείνουν μαζί. Η ηθοποιός κερδίζει υποκριτικό βάρος όταν μαθαίνει για τον θάνατο του Ηρακλή και της αυτόχειρας Διάνας.

Επίσης, ο ηθοποιός Αλέξανδρος Μανωλίδης εμφανίζεται στο σιωπηλό ρόλο του σωματοφύλακα, ενισχύοντας δραματουργικά την οικονομική επιφάνεια της οικογένειας.

Το σπίτι με τα φίδια
Το σπίτι με τα φίδια στο Μικρό θέατρο της Επιδαύρου, όλοι οι συντελεστές χέρι με χέρι στην υπόκλιση.

Στο έξυπνο και λειτουργικό σκηνικό του Γιώργου Χατζηνικολάου υπήρχε αυλή με γκαζόν, λάστιχα που παρέπιπταν σε φίδια και ένα ορθογώνιο τραπέζι το οποίο εξυπηρετούσε σαν μπαρ ή ενίοτε και σαν κάθισμα. Ενδυματολογικά η Μαρία Αναματερού μαζί με τον Γιώργο Χατζηνικολάου ανταποκρίθηκαν με επιτυχία στην αισθητική του ’70. Οι φωτισμοί του Αντώνη Παναγιωτόπουλου ήταν άκρως ατμοσφαιρικοί. Η εξαιρετική μουσική του Στέλιου Γιαννούλη με το κινηματογραφικό του Sound design από ήχους της φύσης και η κινησιολογία της Μόνικας Κολοκοτρώνη έδιναν στο έργο τις απαιτούμενες ισορροπίες.

Εκ του συνόλου

Το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου με την επιλογή του υπαρξιακού δράματος «Τραχίνιες», αφενός αναζωπυρώνει τον διάλογο της θεατρικής γραφής με το αρχαίο δράμα, και αφετέρου διδάσκει τις υψηλές αρετές που θαυμάζονταν τον πέμπτο αιώνα.

Η σκηνοθέτης Ελένη Σκότη χτίζει μια ρεαλιστική, εύρυθμη παράσταση. Με συναισθηματικές κλιμακώσεις, καθώς οι ηθοποιοί αποδομούν το μυθικό πλάσμα που έκρυβαν μέσα τους συνειδητοποιώντας την ανθρώπινη ρηχή φύση τους.

Σκηνοθετικά εκμεταλλεύεται έξυπνα το κάθε σημείο που της προσέφερε ο χώρος της Μικρής Επιδαύρου. Η ίδια βοηθά τους ηθοποιούς της να εκφράσουν ανασφάλειες και χθόνιες συμπεριφορές, σαν φίδια που αλλάζουν το παλιό τους πουκάμισο και απλά φεύγουν.

Μια συναρπαστική παράσταση τόσο στο κείμενο και τις ερμηνείες, όσο στην σκηνοθεσία και την εξαιρετική αισθητική των συντελεστών.

Το σπίτι με τα φίδια | Συντελεστές της παράστασης

  • Συγγραφή: Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης
  • Σκηνοθεσία: Ελένη Σκότη
  • Σκηνογραφία: Γιώργος Χατζηνικολάου
  • Ενδυματολογία: Γιώργος Χατζηνικολάου, Μαρία Αναματερού
  • Φωτισμοί: Αντώνης Παναγιωτόπουλος
  • Μουσική: Στέλιος Γιαννουλάκης
  • Χορογράφος: Μόνικα Κολοκοτρώνη
  • Ηχολήπτης: Πάνος Κουκουρουβλής
  • Βοηθός σκηνοθέτιδας: Μαρία Σιαμάτρα
  • Παίζουν: Αλεξία Καλτσίκη (Διάνα), Ράνια Οικονομίδου (Τραχίνια 1), Αριέττα Μουτούση (Τραχίνια 2), Μάρω Παπαδοπούλου (Νάγια), Ηρώ Πεκτέση (Ιόλη), Μιχαήλ Ταμπακάκης (Ύλλος), Αλέξανδρος Μανωλίδης (Φύλακας)
  • Διεύθυνση παραγωγής: Μαρία Αναματερού
Πληροφορίες

  • Πληροφορίες – Προπώληση Εισιτηρίων: Τηλ.: 210 7234567 (Δευ– Κυρ: 09:00-21:00) Εκδοτήρια Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου (Πανεπιστημίου 39, Στοά Πεσμαζόγλου) Καταστήματα Public
  • Περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση: http://aefestival.gr/festival_events/to-spiti-me-ta-fidia/

–Βία: Καθόλου

–Γυμνό: καθόλου

Διαβάστε περισσότερες Θεατρικές Κριτικές εδώ

Πηγή